Yazılar · Aile Hukuku
Anlaşmalı boşanma nasıl olur?
Anlaşmalı boşanma, evliliği en az bir yıl sürmüş eşlerin boşanma ve sonuçları (velayet, nafaka, mal paylaşımı gibi) üzerinde uzlaşarak mahkemeye başvurmasıdır. Dayanağı Türk Medeni Kanunu'nun 166. maddesinin üçüncü fıkrasıdır. Usul Türkiye'nin her yerinde aynıdır; dava aile mahkemesinde görülür.
Şartlar
- Evlilik en az bir yıl sürmüş olmalı. Süre evlenme tarihinden dava tarihine kadar hesaplanır.
- Eşler birlikte başvurmalı ya da bir eşin açtığı davayı diğer eş kabul etmeli.
- Hâkim eşleri bizzat dinlemeli. Eşlerin duruşmada hazır olması ve boşanma iradelerini serbestçe açıklamaları gerekir; bu beyan vekil aracılığıyla verilemez.
- Hâkim protokolü uygun bulmalı. Hâkim, eşlerin ve çocukların menfaatine göre protokolde değişiklik yapabilir; değişiklikler eşlerce de kabul edilirse boşanmaya karar verilir.
Bu şartlar sağlandığında kanun, evlilik birliğinin temelinden sarsıldığını kabul eder; ayrıca kusur ispatı veya tanık dinletilmesi gerekmez.
Protokolde neler yer alır?
Protokol, boşanmanın malî sonuçlarını ve çocukların durumunu düzenleyen yazılı anlaşmadır. Açık ve uygulanabilir yazılması, ileride çıkabilecek uyuşmazlıkları azaltır. Genellikle şu konular düzenlenir:
- Velayet ve kişisel ilişki: Çocuğun kimde kalacağı, diğer ebeveynle hangi günlerde ve tatillerde görüşeceği (TMK m.182).
- İştirak nafakası: Velayet kendisine bırakılmayan eşin çocuğun giderlerine katkısı, miktarı ve artış şekli (TMK m.182).
- Yoksulluk nafakası: Eşlerden birine nafaka ödenip ödenmeyeceği (TMK m.175).
- Tazminat: Maddî ve manevî tazminat istenip istenmediği (TMK m.174).
- Mal paylaşımı: Ev, araç, birikimler, ev eşyası ve ziynet eşyasının kime kalacağı; mal rejiminin tasfiyesine ilişkin karşılıklı talepler.
- Yargılama giderleri ve vekâlet ücreti talep edilip edilmeyeceği.
Protokolde düzenlenmeyen konular ileride ayrı bir dava konusu olabilir. Bu nedenle "başka talebimiz yoktur" gibi genel ifadelerin hangi hakları kapsadığı dikkatle değerlendirilmelidir.
Hangi mahkemeye, nerede başvurulur?
Görevli mahkeme aile mahkemesidir; aile mahkemesi bulunmayan yerlerde dava asliye hukuk mahkemesinde aile mahkemesi sıfatıyla görülür. Yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son altı aydır birlikte oturdukları yer mahkemesidir. Eşler farklı şehirlerde yaşıyorsa, ikisinden birinin bulunduğu yerde dava açılabilir.
Süreç adım adım
- Protokolün hazırlanması ve imzalanması.
- Dava dilekçesinin protokolle birlikte mahkemeye verilmesi, harç ve gider avansının yatırılması.
- Duruşma: Mahkeme bir duruşma günü verir. Eşler duruşmada bizzat dinlenir; protokol okunur ve kabul edilirse karar genellikle aynı duruşmada verilir.
- Gerekçeli karar ve tebliğ: İstinaf süresi kararın tebliğinden itibaren iki haftadır. Eşlerin kanun yoluna başvurmaması veya başvurmaktan feragat etmesi hâlinde karar kesinleşir.
- Kesinleşme ve nüfus kaydı: Kesinleşen karar nüfus müdürlüğüne bildirilir; boşanma nüfus kaydına işlenir.
Mahkemelerin iş yüküne göre duruşma günü birkaç haftadan birkaç aya kadar değişebilir.
Anlaşma bozulursa veya evlilik bir yılı doldurmadıysa
Evlilik bir yılı doldurmamışsa anlaşmalı boşanma yolu kullanılamaz; boşanma ancak kanundaki diğer sebeplere dayanan çekişmeli bir davayla istenebilir. Eşlerden biri karar kesinleşmeden önce anlaşmadan dönerse, yargı kararlarında anlaşmalı boşanma kararı verilemeyeceği kabul edilmektedir; bu durumda dava, şartları varsa çekişmeli boşanma olarak devam eder. Konuya ilişkin Yargıtay kararlarına GUGUK'ta ulaşabilirsiniz.
Başka bir şehirde yaşıyorsanız
Anlaşmalı boşanma davası, eşlerden birinin yerleşim yerinde açılabilir. Dava takibi ve protokolün hazırlanması bir avukat aracılığıyla şehir dışından yürütülebilir; ancak eşlerin duruşmada hâkim tarafından bizzat dinlenmesi gerekir.
Sık sorulan sorular
Anlaşmalı boşanma için evliliğin ne kadar sürmüş olması gerekir?
Evliliğin en az bir yıl sürmüş olması gerekir (TMK m.166/3). Bir yıl dolmadan anlaşmalı boşanma yolu kullanılamaz.
Anlaşmalı boşanmada eşlerin duruşmaya gitmesi şart mı?
Evet. Hâkim, eşleri bizzat dinleyerek boşanma iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmelidir; bu beyan vekil aracılığıyla verilemez.
Eşler farklı şehirlerde yaşıyorsa dava nerede açılır?
Dava, eşlerden birinin yerleşim yerindeki veya davadan önce son altı aydır birlikte oturdukları yerdeki aile mahkemesinde açılabilir (TMK m.168).
Anlaşmalı boşanma kararı ne zaman kesinleşir?
Karar, tebliğden itibaren iki haftalık istinaf süresi (HMK m.345) içinde başvurulmazsa veya eşler kanun yolundan feragat ederse kesinleşir.
Protokolde yazılmayan konular sonradan istenebilir mi?
Protokolde düzenlenmeyen konular ileride ayrı bir dava konusu olabilir. Hangi hakların protokol kapsamında kaldığı dikkatle değerlendirilmelidir.
Av. Mehmet Yasin Şahinkaya
Antalya Barosu, sicil no 10865 · Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi · 2021'den beri Serik'te kendi bürosunda, Türkiye genelinde dava ve danışmanlık · LinkedIn
Daha fazla bilgi için bize ulaşabilirsiniz
Sorularınız için randevu alarak yüz yüze veya çevrim içi görüşebilirsiniz. Türkiye'nin her yerinden telefon ya da e-posta ile ulaşabilirsiniz.
+90 530 654 83 42E-posta gönderVekâletname için gerekli bilgilerAdres ve diğer bilgiler