Yazılar · Ceza Hukuku
Tutukluluğa itiraz nasıl yapılır?
Tutuklama kararına, tutukluluğun devamı kararına ve tahliye talebinin reddine itiraz edilebilir. İtiraz, kararın öğrenildiği günden itibaren iki hafta içinde, kararı veren hâkimliğe veya mahkemeye dilekçeyle yapılır. Kurallar Ceza Muhakemesi Kanunu'nda (CMK) düzenlenmiştir ve Türkiye'nin her yerinde aynıdır.
Hangi kararlara itiraz edilir?
- Tutuklama kararı: Soruşturmada sulh ceza hâkimliğinin, kovuşturmada mahkemenin verdiği tutuklama kararı (CMK m.101/5).
- Tutukluluğun devamı kararı: Soruşturmada en geç otuz günde bir yapılan incelemede veya duruşmada verilen devam kararı (CMK m.108).
- Tahliye talebinin reddi: Şüpheli veya sanık, soruşturma ve kovuşturmanın her aşamasında salıverilmesini isteyebilir; bu talep hakkındaki karara itiraz edilebilir (CMK m.104).
İtiraz süresi ve şekli
İtiraz süresi, kararın öğrenildiği günden itibaren iki haftadır (CMK m.268/1). İtiraz, kararı veren mercie verilecek bir dilekçeyle veya zabıt kâtibine beyanda bulunup tutanağa geçirtilerek yapılır. Tutuklu kişi, bulunduğu ceza infaz kurumu müdürlüğü aracılığıyla da itiraz edebilir.
Kararı veren hâkim veya mahkeme itirazı yerinde görürse kararını düzeltir; görmezse dosyayı en geç üç gün içinde itirazı incelemeye yetkili mercie gönderir. Sulh ceza hâkimliği kararlarına yapılan itirazlara, kural olarak numara sırasıyla izleyen sulh ceza hâkimliği bakar.
İtiraz dilekçesinde neler anlatılmalı?
Tutuklama kararında kuvvetli suç şüphesini, tutuklama nedenlerinin varlığını, tedbirin ölçülü olduğunu ve adli kontrolün yetersiz kalacağını gösteren delillerin somut olgularla gerekçelendirilmesi gerekir (CMK m.101/2). İtiraz dilekçesinde genellikle şu noktalar ele alınır:
- Kuvvetli suç şüphesini gösteren somut delil bulunup bulunmadığı.
- Kaçma veya delilleri karartma şüphesini gösteren somut olgu olup olmadığı (sabit ikametgâh, aile, iş durumu, delillerin toplanmış olması).
- Tutuklamanın, işin önemine ve beklenen cezaya göre ölçülü olup olmadığı.
- Yurt dışına çıkış yasağı veya imza yükümlülüğü gibi adli kontrol tedbirlerinin neden yeterli olacağı.
- Kararın gerekçesinin kanunda sayılan unsurları somut olarak gösterip göstermediği.
İtiraz nasıl sonuçlanır?
İtiraz kural olarak duruşma yapılmadan, dosya üzerinden ve mümkün olan en kısa sürede karara bağlanır (CMK m.271). İtiraz yerinde görülürse merci tahliyeye veya adli kontrole karar verebilir. Merciin itiraz üzerine verdiği karar kesindir; ancak tutuklama kararını ilk kez itiraz mercii vermişse bu karara da itiraz edilebilir.
İtirazın reddi, yeni bir tahliye talebinde bulunmayı engellemez. Koşullar değiştiğinde (ör. deliller toplandığında, tanıklar dinlendiğinde) yeni talep ve gerekirse yeni itiraz yapılabilir.
Tutukluluk ne kadar sürebilir?
Kanun üst sınırlar koyar (CMK m.102):
- Ağır ceza mahkemesinin görevine girmeyen işlerde en çok bir yıl; zorunlu hâllerde altı ay uzatılabilir. Soruşturma evresinde altı ayı geçemez.
- Ağır ceza mahkemesinin görevine giren işlerde en çok iki yıl; uzatmalarla birlikte toplam süre bazı suç tipleri için daha uzundur. Soruşturma evresinde kural olarak bir yılı geçemez.
- Suç tarihinde on beş yaşını doldurmamış çocuklar için süreler yarı, on sekiz yaşını doldurmamış çocuklar için dörtte üç oranında uygulanır.
Bu süreler üst sınırdır; tutukluluğun her incelemede yeniden gerekçelendirilmesi gerekir. Tutukluluğa ilişkin Anayasa Mahkemesi bireysel başvuru ve Yargıtay kararlarına GUGUK'ta ulaşabilirsiniz.
Dosya başka bir şehirdeyse
İtiraz dilekçesi kararı veren mercie verilir; müdafi, UYAP üzerinden Türkiye'nin her yerindeki dosyaya elektronik olarak itiraz sunabilir. Tutuklu kişiyle görüşme ise bulunduğu ceza infaz kurumunda yapılır.
Sık sorulan sorular
Tutuklama kararına itiraz süresi ne kadar?
Kararın öğrenildiği günden itibaren iki haftadır (CMK m.268/1). İtiraz, kararı veren hâkimliğe veya mahkemeye dilekçeyle ya da zabıt kâtibine beyanla yapılır.
Tutuklamaya itirazı kim inceler?
Kararı veren merci itirazı yerinde görmezse dosyayı en geç üç gün içinde yetkili mercie gönderir; sulh ceza hâkimliği kararlarında bu kural olarak numara sırasıyla izleyen sulh ceza hâkimliğidir.
İtiraz reddedilirse tekrar tahliye istenebilir mi?
Evet. Şüpheli veya sanık soruşturma ve kovuşturmanın her aşamasında salıverilmesini isteyebilir (CMK m.104); koşullar değiştiğinde yeni talep yapılabilir.
Tutuklu kişi itirazı nasıl yapar?
Tutuklu kişi itirazını bulunduğu ceza infaz kurumu müdürlüğü aracılığıyla yapabilir; müdafi ise UYAP üzerinden dilekçe sunabilir.
Daha fazla bilgi için bize ulaşabilirsiniz
Sorularınız için randevu alarak yüz yüze veya çevrim içi görüşebilirsiniz. Türkiye'nin her yerinden telefon ya da e-posta ile ulaşabilirsiniz.
+90 530 654 83 42E-posta gönderVekâletname için gerekli bilgilerAdres ve diğer bilgiler